Governance van shared service centers bij de Rijksoverheid

Bedrijfsvoeringsprocessen van de Rijksoverheid worden steeds verder geconcentreerd in shared service centers. Ook op facilitair gebied zijn de ambities hoog: de bedoeling is dat binnen enkele jaren de Haagse kernen bediend worden door één facilitaire organisatie. Om dit te realiseren bundelen departementale facilitaire organisaties zich in SSC's, zoals 4FM en Fasam, die op hun beurt ook zullen fuseren. De beoogde voordelen zijn:

• Efficiencywinst;
• Flexibilisering van de Rijksdienst;
• Meer eenvormigheid;
• Vermindering van de ambtelijke drukte.

In andere woorden: wat voor het ene departement wordt voortgebracht, kan met relatief minder inspanning ook aan andere departementen worden geleverd. Is het echt zo simpel?

Een operatie van deze omvang heeft grote consequenties voor de aansturing en de relaties tussen de departementen en het SSC.

Voor de departementale organisaties betekenen deze ontwikkeling een grote omslag van integraal management naar collectief opdrachtgeverschap in regieorganisaties. Daar waar de departementsleiding voorheen zelfstandig verantwoordelijk waren voor de facilitaire processen binnen hun eigen departement, worden zij met de komst van SSC’s uitgedaagd om vraagstukken gezamenlijk met andere departementen te benaderen, belangen te koppelen, verschillen te expliciteren en waar mogelijk te overbruggen.

Voor het facilitair SSC betekent collectief opdrachtgeverschap dat zij zich bevinden in een spanningsveld tussen verschillende individuele en collectieve belangen, langetermijnbelangen en kortetermijnbelangen, en verschillende motieven en behoeften van opdrachtgevers.

Afstudeeronderzoek
Op dit thema studeer ik volgende week studeer ik af aan de Erasmus Universiteit Rotterdam: welke spanningen zijn inherent aan het governancemodel van een rijksbreed SSC? En interessanter: hoe wordt daarmee in de praktijk omgegaan en welke lessen kunnen we daaruit trekken voor vergelijkbare cases?

Advies- en onderzoeksbureau Significant heeft mijn onderzoek gepromoot en mij ondersteund in de toegang tot de onderzochte casus. De casus is 4FM: de facilitair dienstverlener van de ministeries van SZW, BUZA en IenM (voorheen VROM en VenW). Het onderzoek is onafhankelijk opgezet.

In het aprilnummer van FMM deel ik mijn conclusies graag met u.

Daniëlle Verhof